١٢/٢/١٤٤٢ --- 9/30/2020 --- ۱۳۹۹ چهارشنبه ۹ مهر امروز
 
پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاه، باغبانی و فضای سبز
Signup  Login  صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | لیست گیاهان  | تماس با ما  | RSS  | درباره ما
لینک های اصلی
جستجو  
آخرین مطالب
فوت و فن باغبانی امروز
کاشت و پرورش درخت لیمو ترش
تصویر روز
طراحی و اجرای فضای سبز
طراحی و اجرای فضای سبز
آمار بازدید سایت
بازدید کننده آنلاین :  19  نفر
بازدید امروز :  1729  بازدید
بازدید دیروز :  17532  بازدید
تبلیغات متفرقه
آفات گیاهان و مبارزه با آن >> کرم ساقه خوار برنج
 

کرم ساقه خوار برنج

 


کرم  ساقه خوار برنج :

نام علمی : chilo suppressalis

كرم ساقه خوار برنج با نامهای كرم ساقه خوار آسیایی برنج ( asiatic rice borer ) وو كرم ساخوار نواری برنج ( striped stem borer ) در آسیا و دیگر نقاط نامیده می شود .این آفت از راسته با لپولكداران(lepidoptera ) و خانواده پیرالیده(pyralidae) اولین بار در دنیا در سال 1863 توسط واكر (walker) شناسایی و نامگذاری شد.

در ایران ابتدا در شهریور 1351 توسط آزمایشگاه بررسی آفات و بیماریهای گیاهی تنكابن جمع آوری و پرورش یافته و سپس پروانه های خارج شده را ابرت (ebert ) حشره شناس آلمانی در همین سال تشخیص داده است. موطن اصلی این آفت مناطق حاره و نیمه حاره آسیامی باشد. در حال حاضر مهمترین آفت زراعت برنج در اغلب مناطق برنجكاری ایران به شمار می آید

 مورفولوژی :

پروانه های ماده این آفت به رنگ زرد روشن یا زرد متمایل به قهوه ای و پروانه های نر تقریبا خاكستری هستند .بالهای جلویی دارای چند لكه نقره ای و معمولا پنج نقطه قهوه ای در وسط هر بال هستند.رنگ بالهای عقبی در هر دو جنس سفید می باشند.طول بدن 13-10 میلیمتر و عرض پروانه های نر با بالهای باز 23-20 میلیمتر و پروانه های ماده تا 30 میلیمتر می رسد.

تخمهای تازه سفید متمایل به زرد بوده كه به تدریج به رنگ خاكستری و سپس به رنگ تیره تغییر رنگ می دهند (1،5 ).پروانه های ماده تخمها را در دو یا چند ردیف كنار یكدیگر در امتداد رگبرگهای برگ قرار می دهند كه روی تخمها توسط ماده قهوه ای رنگی پوشیده شده است.یك پروانه ماده میتواند از 3عدد تا 250 عدد تخم بگذارد  .رنگ بدن لاروها قهوه ای متمایل به خاكستری است .

در لاروهای نوزاد كپسول سر به رنگ قهوه ای تیره و در سایر سنین زرد متمایل به قهوه ای اس .و دارای 5 نوار تیره است كه 3 نوار در قسمت پشتی و 2نوار هر یك در پهلوها قرار گرفته است .

نوارهای پشتی كمرنگ ترند.در موقع تكامل طول لارو به 6/2به میلیمتر و عرض آن به 7/2 میلیمتر میرسد .این آفت دارای 6-5 سن لاروی می باشد.كه لاروهای سن 1و2 به صورت دسته جمعی ولی لاروهای سنین آخر بصورت انفرادی میباشند(5،1).لاروها معمولا در شرایط مطلوب تا 35 روز از سن 1به سن 5 می رسند،وبعدبه پیله تبدیل می شوند. رنگ شفیره ها در ابتدا قهوه ای روشن و به تدریج به قهوه ای تیره تبدیل می شوند.طول آن 15-12 میلیمتر و قطر آن 5/3-5/2 میلیمتر است .یك سوم انتهای بدن شفیره به طرف پشت خمیده است و قسمت انتهایی آن دارای دو زایده قلاب مانند می باشد .

بیولوژی :


این آفت زمستان را به صورت لارو كامل در داخل ساقه های خشك برنج یا علفهای هرز دارای ساقه تو خالی نظیر شال تسبیح ،سوروف ، ارداله ،نی ، پلهم ، ارزن وحشی ، مسك ، بند واش و ... به سر می برد.اولین شفیره های حاصل از لاروهای زمستان گذران در دهه اول اردیبهشت ماه در كنار سوراخی كه توسط لارو ایجاد شده است تشكیل می شود .این شفیره بدون پیله است .

حداقل حرارت لازم جهت شفیره شدن 10 درجه سانتیگراد است .دوره زندگی شفیره ها با حرارت محیط رابطه معكوس دارد و از 15 تا 30 درجه سانتیگراد بین 6 تا 12 روز تغییر می كند .شفیره ها در حرارت بالای 35 درجه آسیب خواهند دید .هر چه وزن شفیره ها بیشتر باشد پروانه های ماده خارج شده از آنها تخم بیشتری می ریزد . در مازندران خروج اولین پروانه ها در اواخر فروردین ماه و اوایل اردیبهشت ماه صورت می گیرد .پروانه های نر و ماده معمولا 24 ساعت بعد از خروج از شفیره جفت گیری نموده و عمر آنها حداكثر یك هفته است .

پروانه های نسل اول (زمستانه)عموما تخمها را در قسمت رویی یا زیرین برگهای فوقانی می گذارند .اما پروانه های نسل دوم بیشتر تخمها را در برگهای پاینی یا روی ساقه ها در نزدیكی برگ می گذارند.تفریخ تخمها در درجه حرارت حداقل 12-10 درجه سانتیگراد به مدت 11-5 روز بسته به حرارت محیط انجام می گیرد .پس از تفریخ تخمها ، لاروهای سن اول ابتدا از پارانشیم برگ تغذیه كرده و ، و سپس با ایجاد سوراخی از محل غلاف برگ وارد ساقه می شوند(5،2 ).

لاروها بعد از 21 تا 37 روز به شفیره تبدیل می شوند و 7 روز بعد پروانه های نسل دوم (بهاره)از آنها خارج می گردند .حداكثر پروانه های این نسل مربوط به اواخر تیر ماه و اوایل مرداد ماه هستند .كرم ساقه خوار برنج در شمال ایران 3 نسل دارد .نسل اول همراه با نشا كاری می باشد .

بنابراین خسارت این نسل مربوط به مزارعی می باشد كه زودتر نشاء شده اند .نسل دوم آفت در زمانی است كه برنج در حال خوشه دادن بوده و در بسیاری از آنها از خطر خسارت شدید جسته اند.نسل سوم مصادف با برداشت برنج می باشد و به برنجهای دیررس و میان رس و رتون خسارت قابل توجه بوجود خواهد آورد.

مقاومت لاروها در مقابل غرقاب و سرمای زمستانه شگفت انگیز است اما به خشكی و تغییر درجه حرارت حساسیت شدیدی دارند و دچار تلفات شدیدی می شوند .

نسل اول از اواخر فروردین ماه شروع و تا اواسط تیر ماه طول میكشد .نسل دوم از اواسط تیر ماه تا اواخر مرداد ماه و نسل سوم از اواخر مرداد تا اواخر مهر ماه ادامه دارد بنابراین این آفت در برنج زود رس و میان رس حداكثر در دو نسل خسارت می زند ،و در برنجهای دیر رس در سه نسل خسارت وارد می كند .

لاروهای نسل سوم به علت سرد شدن هوا و درو برنج در داخل كلشهای باقی مانده در مزرعه و همچنین علفهای هرز كنار مزرعه وكنار خرمنها و كپه های كلش تا بهار سال بعد باقی می مانند.معمولا در شرایط مطلوب هر نسل ساقه خوار40 تا 50 روز طول می كشد .


طرز خسارت آفت :

حشره كامل در بهار همزمان با رشد نشاهای برنج در خزانه بر روی برگ بوته های جوان تخم ریزی میكند .تخم ریزی معمولا بین ساعتهای 22-17 انجام می گیرد .بیشترین مقدار تخم ریزی در ساعت 19 می باشد .لاروهای نسل اول كه تازه از تخم بیرون آمده اند به مدت یك ساعت از پارانشیم برگ تغذیه كرده(برای نسل دوم این مدت طولانی تر است)و سپس وارد غلاف برگ می شوند .

و با تغذیه از پارانشیم غلاف و بجا گذاشتن فضولات موجب زردی و كمرنگ شدن آن می شوند كه اصطلاحا آلودگی غلاف برگ (sheat leaf infeshen )گویند.پس از این مرحله لاروها با ایجاد سوراخی وارد ساقه شده ضمن تغذیه از محتویات درون آن مو جب زردی و خشكیدگی برگ میانی و جوانه مربوط به آن می شود كه اصطلاحا جوانه مركزی خشك شده (dead heart ) گویند .

این مرحله از خسارت آفت معمولا 45-35 روز بعد از كاشت نشاء در مرحله رویشی (بویژه پنجه زنی ) بوده و گیاه به خوبی می تواند خسارت فوق را جبران نماید.

لاروها با تغذیه از بافت ساقه كم كم رشد كرده ، ساقه آلوده را ترك می كنند .و سپس وارد ساقه های اطراف می شوند .لاروها پس از مدت 37-21 روز داخل ساقه برنج تغذیه نموده و به شفیره بدون پیله و قهوه ای رنگ تبدیل شده و هفت روز بعد پروانه های نسل دوم ازآن خارج می شوند.

در صورتیكه حمله آفت در زمان خوشه كردن و گل دادن همراه باشد دانه

در خوشه تشكیل نشده و خوشه خشك می گردد كه اصطلاحا خوشه های برنج سفید شده (white heads)می نامند. آلودگی در شروع تشكیل دانه باعث لاغری و شكنندگی دانه می گردد

ایننوع خسارت (خوشه های برنج سفید شده ) انواع متعددی دارد كه پوكی كامل فقط یك نوع از آنها می باشد (7،16 ) الف) مبارزه زراعی :

- برداشت برنج از یك سوم انتهایی ساقه و شخم زمین بلافاصله بعد از برداشت

- كاشت یكپارچه نشاها در هر منطقه به منظور محدود كردن رشد و نمو آفت

- نصب

تله نوری قبل از آماده سازی خزانه تا زمان برداشت به منظور آگاهی از حضور آفت ، بررسی تغییرات جمعییت آفت ، زمان دقیق مبارزه شیمیایی همراه با مطالعات حالات رشدی آفت در مزرعه برای تكمیل اطلاعات لازم جهت مبارزه شیمیایی

- جدا كردن برگهای حاوی دستجات تخم آفات و انهدام آنها

- وجین پنجه های آلوده به ساقه خوار بعد از نشاكاری همزمان با وجین اول و دوم علف های هرز مزرعه برنج

- باقی نگذاشتن دسته های نشاء در زمین اصلی

- عدم انتقال شلتوك و ساقه های از مناطق آلوده به مناطق سالم

- انجام تناوب زراعی در مزرعه

- كشت شبدر برسیم بعد از برداشت برنج .شبدر برسیم علاوه بر اینكه علوفه مناسبی برای دام محسوب میشود ازتی طبیعی تولید میكند كه به حیات قورباغه ها لطمه ای نمی زند .

- كاشت واریته مقاوم به كرم ساقه خوار (با وارد كردن واریته bt دربرنج)

- عدم آتش سوزی بقایای موجود در مزرعه

نكته:

كاه و كلش موجود در مزرعه به هیچ وجه نباید سوزانده شود .چون كاه تنها ماده آلی قابل دسترس اكثر كشاورزان میباشد كه حدود 40% ازت و 85%-80% پتاسیم و 35%-30% فسفر 50%-40% گوگرد جذب شده بوسیله برنج در مرحله رسیدن در بخش های رویشی گیاه باقی می ماند .لذا اگر كاه با خاك مخلوط شود ذخایر ازت،فسفر،پتاسیم و سیلیسیم خاك حفظ شده و حتی ممكن است افزایش یابد .و سوزاندن آن موجب از بین رفتن مواد آلی موجود در خاكمیشود .

مبارزه بیولوژیك :

در رابطه با دشمنان طبیعی این آفت قارچ beauveria bassiana و metarhizium anisopliae و گونه hirsutella بوده كه از روی لاروهای ساقه برنج جدا گردیدند كه این دو گونه اخیر برای اولین بار روی كرم ساقه خوار برنج واز ایران گزارش شده است .همچنین دو گونه زنبور از خانواده ichneumonidae كه پارازیت شفیره در نسل زمستانه آفت و یك نوع زنبور پلی فاژ به نام apanteles sp. پارازیت لارو و سه گونه زنبور پارازیت تخم از خانواده trichogrammatidae و همچنین یك نوع سوسك شكاری بنام andrallus spinidens كه پوره های آن لارو پروانه ساقه خوار برنج را طعمه خود قرار می دهند را می توان نام برد . در بین این دشمنان طبیعی زنبور تریكوگراما كار بردی تر می باشد .

چگونگی استفاده از زنبور تریكوگراما:

زنبور تریكوگراما دشمن طبیعی آفت كرم ساقه خوار ، كرم سبز برگخوار ، مگس سفید و پروانه تك تقطه ای می باشد . اگر فرهنگ سمپاشی رایج نباشد زنبور تریكوگراما می تواند به طور طبیعی تا 60% آفات را از بین ببرد این زنبورها بسته به حجم تخم میزبان از یك تا چند عدد تخم داخل تخم میزبان قرار می دهند و این تخم ها پس از 24 ساعت تفریخ شده و لاروهای زنبور از محتویات تخم میزبان تغذیه نموده و پس از چند روز گذراندن سنین لاروی در داخل تخم میزبان تبدیل به شفیره می شوند .

حشره كامل زنبور با سوراخ كردن تخم میزبان كه به صورت تقریبا مدور می باشد از تخم خارج میشوند .لذا تخمی كه می توانست از آن لارو آفت خارج شود و به محصول خسارت بزند زنبور خارج شده و در جلو خسارت آفت در همان مرحله اولیه سد می شود.زنبورهای ماده خارج شده از تخم میزبان بلافاصله جفت گیری نموده و شروع به جستجو برای یافتن تخم های میزبان بروی گیاه می نمایند .این زنبورها قادر به پروازهای كوتاه بوده ،ودر مواردی توسط باد نیز به مسافتهای طولانی منتقل میشوند . به همین دلیل اگر كشاورزی در زمین خودش زنبور استفاده كرده و زمین بعل دستی استفاده نكرده این زنبور برای خودش موثر است.


نكته مهم در استفاده این زنبورها این است كه آنها به شرایط نا مساعد محیط در هنگام رها سازی مانند بارندگی،دماهای بالا و سمپاشی ویا بادبردگی سم از مزارع مجاور بسیار حساس بوده و در چنین شرایطی از بین رفته و نمی توان از رها سازی انتظار موفقیت داشت. زمان رها سازی زنبور تریكوگراما بر حسب شكار پروانه ماده ویا تعین بیولوژی آفت (حالات رشدی آفت) می باشد. رها سازی زنبور تریكو گراما موقعی می باشد كه پروانه كرم ساقه خوار تخم ریزی كرده باشد هر وقت با تله فانوسی پروانه ماده ساقه خوار راشكار كردیم. 4-2 روز بعد آفت را در منطقه خواهیم داشت. در بیولوژی آفت ساقه خوار زمانی كه 50 % شفیره داشته باشیم زمان رها سازی می باشد.

مبارزه شیمیایی:

به علت پائین بودن انبوهی جمعیت انتقالی لاروهای زمستان گذران و شب پره های مربوط به آن از حشره كشها در خزانه ها نباید استفاده كرد. اگر زودتر از تقویم معمولی منطقه كاشت شوند برای نسل اول ولی چنانچه دیرتر از معمول كاشت شوند برای نسل دوم یكبار سمپاشی توصیه می گردد.

برای ارقام زودرس و میان رس چنانچه نیازی به كنترل شیمیائی علیه ساقه خوار باشد تا حداكثر پنجه زنی (45 روز بعد از پنجه زنی) به صورت گرانول پاشی و اگر بعد از آن مرحله باشد به صورت محلول پاشی با یك سم سیستمیك مانند دیمیكرون به مقدار5 /1 در هزار صورت گیرد. برای ارقام زودرس و میان رس چنانچه به كنترل شیمیائی نیاز باشد حداكثر یكبار سمپاشی صورت می گیرد.

برای ارقام دیر رس كنترل شیمیائی علیه كرم ساقه خوار تا حداكثر پنجه زنی (60 روز) بعد از نشا كاری به صورت گرانول پاشی و بعد از آن به صورت محلول پاشی انجام گیرد(حداكثر دو بار در كل دوره رشدی).

از سموم گرانولی كه میتوان استفاده نمود گرانول ری جنت 2/0 درصد به میزان 20 كیلو در هكتار و گرانول دیازینون 10% به میزان 15 كیلو در هكتار و گرانل دیازینون 5 % به میزان 30 كیلو در هكتار و پادان 4% به میزان 25 كیلو در هكتار میتوان نام برد. در موقع گرانول پاشی باید مزرعه به اندازه 5-4 سانتیمتر آب داشته باشد و جریان آب از كرتی به كرت دیگر برقرار نباشد.

و تا 3 روز از ورود و خروج آب به هر كرت خودداری شود.واز سمومی كه میتوان برای محلول پاشی استفاده نمود سم فنیتروتیون به میزان 5/1 لیتر در هكتار و دیمیكرون به میزان 5/1 لیتر در هكتار و دیازینون به میزان 5/1 لیتر در هكتار میتوان استفاده نمود.در زمان محلول پاشی بایستی در حد امكان زمین فاقد آب باشد و پس از 24 تا 48 ساعت زمین آبیاری شود.همچنین در زمان محلول پاشی اگر سموم مورد نظر با 5/1 -1 كیلو اوره در هكتار مخلوط شوند باعث میشود كه سم زودتر جذب گیاه شود.

چون اوره باعث میشود كه در بین سلولهای گیاه روزنه ایجاد شود و سم راحت تر جذب شود. در مناطقی كه به هر دلیلی دیرتر از تقویم كشت منطقه نشاكاری میشود بایستی به دقت مراحل رشدی آفت ردیابی شود و در زمان مناسب برای سمپاشی از نوع گرانول (تا حداكثر پنجه زنی ) اقدام شود. سمپاشی باید حداقل 20 روز قبل از برداشت متوقف شود چون گیاه حدود 20-15 روز قبل از برداشت هیچ نوع موادی را جذب نمی كند. همچنین زمینهائی كه دارای كشت دوم برنج میباشد مبارزه علیه نسل سوم ساقه خوار بدلیل عدم جذب توسط گیاه حداقل بایستی 12 روز بعد از نشاء كاری صورت گیرد.

تعین درصد آلودگی:

یكی از مهمترین عواملی كه برای كاربرد صحیح روشهای مبارزه مورد نیلز میباشد برآورد خسارت احتمالی آفت میباشد.در گذشته روشهای معتبری برای برآورد خسارت وارده از جمعیت آفات در دسترس پژوهشگران و مسئولین اجرائی قرار نداشته بود. این موضوع عمده ترین دلیل رواج سمپاشی های غیر اصولی بوده است. هدف از تعین میزان كاهش محصول ناشی از خسارت حشرات زیان آور این است كه میزان افزایش احتمالی عملكرد و در صورت كنترل آنها با صرف هزینه های قابل قبول اقتصادی مشخص گردد.









مطالب این صفحه را پسندیدم
Like
 
برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود
 
 
فروشگاه اینترنتی نارگیل  
Instagram Nargil
Loading
Loading
Nargil Logo gray

© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است
آخرین مطالب :


مقالات پر بازدید :


صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | تماس با ما  | RSS
فهرست گل و گیاه   |  نمایشگاههای گل و گیاه   |  اخبار گل و گیاه   |  مقالات گل و گیاه   |  مؤسسات گل و گیاه
ورود / عضویت