١٢/٤/١٤٤١ --- 12/10/2019 --- ۱۳۹۸ سه شنبه ۱۹ آذر امروز
 
پایگاه اطلاع رسانی گل و گیاه، باغبانی و فضای سبز
Signup  Login  صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | لیست گیاهان  | تماس با ما  | RSS  | درباره ما
لینک های اصلی
جستجو  
آخرین مطالب
فوت و فن باغبانی امروز
تکثیر ارکیده از طریق کیکی ساقه
تصویر روز
طراحی و اجرای فضای سبز
طراحی و اجرای فضای سبز
آمار بازدید سایت
بازدید کننده آنلاین :  95  نفر
بازدید امروز :  12069  بازدید
بازدید دیروز :  12356  بازدید
تبلیغات متفرقه
تلگرام نارگیل
سبزیجات >> سِزبانیا ؛ کود سبز شالیزار 1
 

سِزبانیا ؛ کود سبز شالیزار 1

 
سِزبانیا ؛ کود سبز شالیزار 1
Sesbania ; paddy`s green manure 1
مقدمه :
"سِزبانیا" از درختچه های نیمه آبزی خانواده فاباسه یا لگومینوز متعلق به جنسSesbania می باشد. این گیاه قادر به زندگی همزیستی (symbiotic) با رایزوبیوم های "گرم منفی" است که منتج به تثبیت نیتروژن از طریق ریشه ها و ساقه ها می گردد. از سزبانیا عمدتاً بعنوان کود سبز (green manure) جهت اصلاح حاصلخیزی خاک ها بهره برداری می شود زیرا دارای ویژگی هایی نظیر : رشد سریع ، تولید بیوماس زیاد و توانایی در تبدیل مقادیر فراوانی از نیتروژن اتمسفر بفرم قابل استفاده توسط گیاهان يعني تثبيت بيولوژيك ازت می باشد. مواد آلی و نیتروژن حاصل از تثبیت در سزبانیا به اصلاح خاک کمک می کنند و رشد گیاهان زراعي را بهبود می بخشند. پرورش کود سبز سزبانيا از منابع ارزان و تجدید پذیر ازت در برخی شرایط اقلیمی بویژه در مواقع عدم کفایت ساختارهای زیربنایی و حمل و نقل سایر منابع عناصر غذایی (کودها) به سبب گرانی و عدم دسترسی بموقع بشمار می آید. سزبانیا دارای فواید دیگری نظیر تولید علوفۀ باکیفیت برای دام ها و چوب بعنوان یک منبع سوخت آلی محسوب می گردد.
مشخصات گیاهشناسی سزبانیا :
سزبانیا گیاهی چوبی، ایستاده، محکم، یکساله و یا چندسالۀ کم عمر با ارتفاع 3-1 متر است. ساقه ها به ضخامت حدود 5/1 سانتیمتر و پوشیده از موهای نرم و ظریف هستند. برگ ها به طول 25-7 سانتیمتر به شکل پَروَش (paripinnate) با 22-12 جفت برگچه می باشند. خوشه ها (racemes) حاوی 15-3 گل بر روی محور گل آذین (rachis) قرار دارند. گل ها به رنگ زرد هستند و به نیام های خمیده ای به طول 22-15 سانتیمتر تبدیل می شوند. بذور سزبانيا نسبتاً کوچک ، نیمه استوانه ای به رنگ قهوه ای روشن تا تیره دیده می شوند.  
اغلب گونه های سزبانیا که در آسیا استفاده می گردند عبارتند از :
الف) گونه "Sesbania cannabina" با نام مشابه "S. acculeata" که نیتروژن گازی را در گره های ریشه ای تثبیت می کند.
ب ) گونه "Sesbania rostrata" که نیتروژن گازی را در گره های ریشه ای تثبیت می کند.
پ ) گونه "Sesbania cannabina" که نیتروژن گازی را در گره های ریشه ای تثبیت می کند.
ت ) گونه "Sesbania rostrata Africana" که نیتروژن گازی را از 2 طریق گره های ریشه ای و ساقه ای تثبیت می کند و معمولاً در آفریقا یافت می گردد.
تاریخچه کاربرد گیاه سزبانیا :
گیاه سزبانیا بومی مناطق ساحلی قاره آفریقا است و بطور طبیعی در سراسر مناطق گرمسیری از جمله : دشت های ساوانا ، باتلاق ها ، دشت های آبگیر و حواشی تالاب ها می روید. سزبانیا ابتدا در کشور سنگال شناسایی شد و آنرا بعنوان کود سبز در زراعت فاریاب برنج (wet rice) بکار گرفتند. سزبانیا بتدریج مورد توجه خاص مؤسسه بین المللی تحقیقات برنج (IRRI) در فیلیپین قرار گرفت و از این طریق به قاره آسیا معرفی شد و بزودی بعنوان کود سبز در سیستم شالیکاری غرقابی در بسیاری از کشورهای منطقه استفاده شد.
محدوديت های موجود در مسیر گسترش کاشت سزبانیا عبارتند از :
1) تولید بذر کم
2) نیاز شدید به نیروی انسانی در موارد شخم زدن و زیر خاک کردن بیوماس
3) حساسیت گیاه به تناوب نوری
4) هجوم آفات مزرعه ای و انباری
5) رقابت محصولات نقدینه ساز (cash crop)
6) ذائقه پسند نبودن برای گوساله ها
7) عدم پذیرش تکنولوژی توسط کشاورزان خُرده پا
8) کمبود آگاهی و آموزش عملی.
ذخاير ژنتيكي سزبانيا در مراكز تحقيقاتي زير نگهداري مي شوند :
1) مؤسسه بين المللي تحقيقات برنج (IRRI) واقع در "لاس بانوس" فيليپين
2) ايستگاه "ORSTOM" در داكار كشور سنگال
3) ايستگاه "CSIRO" در استراليا
4) ايستگاه معرفي گياهان نواحي جنوبي در جورجياي ايالات متحده آمريكا.
سزبانیا در کشورهای مختلف آسیا دارای اسامی محلی مختلفي بشرح زیر می باشد :
در تایلند : Sano African
در نپال : Girkhe dhaicha
در هند : Jantar , Manila agathi , New dhaincha.
كاربردهاي گياه سزبانيا :
1) از سزبانيا بطور وسيع بعنوان كود سبز جهت اصلاح حاصلخيزي خاك ها بهره مي گيرند. اين گياه مي تواند در حدود 100-80 كيلوگرم در هكتار از نيتروژن اتمسفر را ضمن 50 روز تثبيت نمايد كه معادل 5-4 تن بيوماس سزبانيا در طي 40 روز با شرايط اقليمي روز کوتاه و 60-50 روز در شرايط اقليمي روز بلند در هكتار مي باشد.
2) از سزبانيا در سيستم "كشت راهرويي" (alley cropping) استفاده مي گردد تا بعنوان يك محصول تله اي (trap crop) بتواند از خسارت آفت بر گياه سويا و صدمات نماتدهايي نظير : "Hirschmanniella oryzae" و "H. pinicaudata" بر محصول برنج جلوگيري نمايد.
3) از سزبانيا بعنوان گياه علوفه اي جهت تعليف گوسفندان ، بزها و گاهاً شترها استفاده مي شود امّا براي گوساله ها ذائقه پسند نيست. سزبانيا منبعي قابل دسترس از پروتئين خام يا "CP" (crude protein) براي دام ها است لذا براي دامداري هاي كم وسعت بسيار اهميت دارد.
4) برگ هاي سزبانيا در برخي كشورها توسط مردم مصرف مي گردند.
5) ساقه هاي سزبانيا بعنوان يك منبع تأمين سوخت در برخي كشورها نظير ماداگاسكار استفاده مي شوند.
شرایط رشد گیاه سزبانیا :
سزبانیا در کشور سنگال با عرض جغرافیایی 15 درجه شمالی در اراضی اشباع از آب و در ضمن فصل بارانی (ژوئن تا سپتامبر) پرورش می یابد. گره های ساقه ای سزبانیا حدوداً یک هفته پس از تلقیح ظاهر می شوند و گیاه در طی 3-2 ماه به مرحله گلدهی می رسد. رشد سزبانیا ضمن فصل خشک و سرد (دسامبر تا مارس) بشدت تقلیل می یابد. گلدهی بصورت غیر عادی زودتر وقوع می یابد و گره زایی با دشواری انجام می شود. اینگونه تفاوت های رفتاری سزبانیا بواسطه حساسیت گیاه نسبت به تناوب نوری ، دما و رطوبت نسبی است درحالیکه عامل اخیر نقش بارزی در تلقیح موفقیت آمیز ساقه ها با محیط کشت رایزوبیومی دارد.
سزبانیا در خاک های اشباع و اراضی برخوردار از آبیاری سنگین و مداوم رشد می یابد. این گیاه بنحو آشکاری به برخی سطوح شوری خاک متحمل است امّا آستانه تحمل آن تاکنون مشخص نشده است. سزبانیا در اراضی مشروب از باران (rainfed) و خاک های زهکش دار به نماتدها بویژه جنس "Meloidogyne" نسبتاً حساس است.
شیوه پرورش گیاه سزبانیا :
سزبانیا را به دو طريق تكثير مي كنند :
الف) به شیوه غیر جنسی با استفاده از قلمه های ساقه ای (stem cutting) و راتون ها (rationing)  
ب ) از طریق جنسی با کاشت بذور تکثیر  
گیاهان حاصل از قلمه های ساقه ای و راتون ها به تولید بیوماس بیشتر، تجمیع نیتروژن افزون تر و رشد سریع تری نسبت به گیاهان بذری دست مي يابند.
بذور سزبانیا دارای پوسته ای سخت هستند که مانع جوانه زنی سریع و یکنواخت آنان می گردد. برای شکستن دوره دورمانسی ناشی از پوسته سخت بذور سزبانیا باید آنها را تحت عمل "اسکاریفیکاسیون" یا نیشترزدن (scarification) قرار داد. برای نیشترزدن بذور سزبانیا از شیوه های زیر بهره می جویند :
1) خراشیدن (abrasion) فیزیکی پوسته بذور
2) خیساندن بذور در آب گرم
3) غوطه وری بذور در اسید سولفوریک غلیظ.
سزبانيا را مي توان قبل يا بعد از برنج يعني در دوره استراحت زمين (vacant) در شاليزارها كشت نمود. سزبانيا را بايد با آماده سازي زمين از طريق يكبار شخم زدن و 3-2 دفعه هِرس (harrow) كشت نمود تا بخوبي سبز شود و استقرار يابد. در مواقعي كه تراكم علف هاي هرز كم است، بذور سزبانيا را مي توان بميزان 30 كيلوگرم در هكتار قبل از آغاز بارندگي ها پاشيد امّا در صورتيكه زمين بخوبي آماده شود و آبياري امكان پذير باشد، مي توان مقدار بذور را تا 16 كيلوگرم در هكتار كاهش داد. وزن هزار دانه سزبانيا در حدود 18-14 گرم است. براي بهبود جوانه زني (بالاتر از 65 درصد) و سبز شدن يكنواخت بذور سزبانيا بايد آنها را در آب 100 درجه سانتيگراد براي مدت 3 ثانيه غوطه ور ساخت گواينكه برخي كشاورزان نسبت به ايجاد شكاف در پوسته بذور موسوم به "اسكاريفيكاسيون" از طريق ضربه زدن گوني حاوي بذور (pounding) اقدام مي نمايند.
سزبانيا حساسيت زيادي به تناوب نوري (photoperiod) دارد و ضمن 55 روز در شرايط روز بلند و طي 45 روز در شرايط روز کوتاه به مرحله گلدهي مي رسد. سزبانیا معمولاً به 60-50 روز جهت رشد كافي نیازمند است. گیاهان حاصل از قلمه ها 5/2-2 برابر سریعتر رشد می کنند لذا حدوداً در 42 روز بالغ می گردند. سزبانیا بطور طبیعی غالباً در مرداب ها (waterlogged) و خاک های آبرفتی می روید. سزبانیا متحمل شرایط عاری از زهکشی و حاصلخیزی متوسط است گواینکه در خاک های رسی سنگین از رشد مناسب بهره مند نمی گردد. سزبانیا متحمل PH 3/4 تا قلیایی سبک است وليكن تثبیت نیتروژن در شرایط اسیدی نزول می یابد. سزبانیا با شرایط شوری کم تا متوسط سازگار است ولی جوانه زنی بذور و رشد گیاه با افزایش غلظت شوری دچار کاهش می گردند.
نیاز آبی ایده آل سزبانیا با 1000-600 میلیمتر بارندگی تأمین می گردد. بذور سزبانيا نياز حتمي به وجود آب اشباع ندارند امّا تأمين آب كافي از طريق آبياري در صورت كمبود بارندگي ها ضرورت دارد زيرا تنش خشكي موجب ريزش برگ هاي سزبانيا خواهد شد. اپتیمم دمای مورد پسند سزبانیا بعنوان یک گیاه گرمسیری بيش از 25 درجه سانتیگراد است. افزودن آهک در خاک های بشدت اسیدی و افزودن فسفر در خاک هایی با حاصلخیزی کم موجب بهبود رشد سزبانیا و افزايش تثبیت نیتروژن می شود. سزبانیا مقادیر زیادی از نیتروژن هوا را در ضمن 8-6 هفته در صورت حضور باکتری "Azorhizobium caulinodans" در خاک تثبیت می کند.
سزبانیا گیاهی روز کوتاه (short day) است و برای گلدهی خواهان روزهایی با طول 5/12-12 ساعت می باشد. سزبانیا در شرایطی با طول روزهای کوتاهتر سریعتر به مرحله گلدهی می رسد. استفاده از سزبانیا بعنوان کود سبز محدود به دوره ای از سال می باشد که روزهاي بلند تري دارند زیرا از فرصت کافی برای رشد رویشی و تولید بیوماس بیشتر بهره مند می گردد.
سزبانیا در ارتفاعات بیش از 1600-1500 متر نیز می روید. این گیاه توانایی تحمل خاک های اشباع و شرایط سیلابی با عمق بیش از 1 متر را دارد. سزبانیا قادر به تحمل خاک رسی سنگین ، PH خنثی ، شرایط فاقد زهکشی و الگوی اقلیمی خشک و تر متوالی (bimodal) است.
شیوه کاشت سزبانیا در شالیزار :
بذور سزبانیا را بصورت ردیفی در خاک مرطوب می کارند تا جوانه بزنند و سبز گردند سپس زمانیکه بوته ها به ارتفاع 30 سانتیمتر رسیدند، نسبت به آبگیری مزرعه اقدام می کنند. ساقه های گیاهان رشدیافته را از طریق اسپری کردن با محیط کشت حاوی نژادهای مؤثری از رایزوبیوم ها حدوداً 30-20 روز پس از کاشت آلوده می سازند و بدینگونه عمل تلقیح یا مایه کوبی را انجام می دهند. با ادامه رشد گیاه زمانیکه سزبانیا به ارتفاع 5/1 متر (7-6 هفته پس از کاشت) رسید، باید به زهکشی شالیزار اقدام نمود. آنگاه گیاه را از ریشه در می آورند و به قطعات 20-10 سانتیمتری تبدیل می کنند و در عمق 15-10 سانتیمتری خاک مدفون می سازند.
بذور یا نشاء برنج را می توان 2 هفته پس از دفن بقایای سزبانیا در زمین کاشت. بررسی ها نشان می دهند که محصول برنج در چنین کرت هایی بیش از 50 درصد نسبت به اراضی کشاورزی سنتی افزایش می یابند.  



مطالب این صفحه را پسندیدم
Like
 
برای ثبت نظر و یا پرسش میبایست در سایت عضو باشید و به سیستم وارد شوید . ورود
 
 
فروشگاه اینترنتی نارگیل  
Loading
Loading
Nargil Logo gray

© تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به نارگیل است. استفاده از مطالب در رسانه های آموزشی با ذکر منبع و لینک به صفحه مربوطه بلا مانع است
آخرین مطالب :


مقالات پر بازدید :


صفحه اصلی  | پرسش و پاسخ  | خدمات  | فروشگاه  | نقشه سایت  | تماس با ما  | RSS
فهرست گل و گیاه   |  نمایشگاههای گل و گیاه   |  اخبار گل و گیاه   |  مقالات گل و گیاه   |  مؤسسات گل و گیاه
ورود / عضویت